در نشست اندیشکده خانواده الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت، موضوع «نقش انصاف در تحکیم و تعالی خانواده» مورد بررسی قرار گرفت.
این نشست که در جمع اعضای اندیشکده خانواده الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت برگزار شد، دکتر خجسته‌مهر، استاد دانشگاه شهید چمران اهواز و عضو اندیشکده خانواده، به ارائه دیدگاه‌های خود درباره نقش و جایگاه انصاف در روابط خانوادگی، به‌ویژه روابط میان زوجین، پرداخت.
دکتر خجسته‌مهر در این نشست با اشاره به جایگاه و فلسفه وجودی خانواده در نظام آفرینش، اظهار داشت: در عالم کائنات، خلقت هر پدیده‌ای متأثر از فلسفه وجودی آن است و نظام تکوین می‌تواند به‌مثابه الگویی برای چگونگی شکل‌گیری نظام تشریع مورد توجه قرار گیرد. همسویی نظام تشریع با نظام تکوین نیز موجب همگرایی و هماهنگی در ارکان نظام اجتماعی می‌شود.
وی افزود: هر یک از نهادهای اجتماعی متناسب با مأموریت و فلسفه وجودی خود، دارای طبیعت و ساختارهای خاصی است و از این منظر، ساختارهای نهاد خانواده نیز متأثر از فلسفه وجودی آن هستند. قرآن کریم در آیه ۲۱ سوره روم، دستیابی به آرامش، مودت و رحمت را از آثار طبیعی و فطری خانواده سالم معرفی می‌کند.
عضو اندیشکده خانواده الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت با بیان اینکه خانواده نخستین و مهم‌ترین نهاد شکل‌دهنده جامعه است، تصریح کرد: خانواده تنها نهادی فطری، طبیعی و بی‌بدیل در نظام آفرینش است و انسان به‌عنوان شگفتانه آفرینش، در خانواده متولد می‌شود و شایسته است نخستین مراحل رشد و تعالی خود را در دامان مادر و فضای خانواده طی کند.
دکتر خجسته‌مهر خاطرنشان کرد: به هر میزان روابط خانوادگی از پویایی و پایداری بیشتری برخوردار باشد، فرزندان نیز از شرایط حاکم بر خانواده تأثیر بیشتری خواهند پذیرفت. از این منظر، شناخت شاخص‌های مدارا و انصاف در خانواده و روابط خانوادگی، از موضوعات مهم و مورد توجه اندیشکده خانواده به شمار می‌رود.
وی در ادامه با اشاره به آیه ۷ سوره اسراء «إِنْ أَحْسَنْتُمْ أَحْسَنْتُمْ لِأَنْفُسِکُمْ وَإِنْ أَسَأْتُمْ فَلَهَا» اظهار داشت: قرآن کریم نتیجه و پیامد هر کنش انسان را متوجه خود او می‌داند و بر همین اساس، شایسته است انسان نقشه راه زندگی و روابط خود را به گونه‌ای طراحی کند که دستیابی به اهداف متعالی امکان‌پذیر شود.
استاد دانشگاه شهید چمران اهواز در ادامه، با تأکید بر اهمیت سازه انصاف در روابط خانوادگی و به‌ویژه روابط زوجین، گفت: فهم و ادراک درست از مفهوم انصاف، نقش مهمی در تحکیم و تعالی روابط زوجین دارد. سلامت روابط خانوادگی و در رأس آن روابط زوجین، متأثر از درون‌دادها و داده‌های ادراکی و همچنین برون‌دادها و ستاده‌های رفتاری است.
وی افزود: هنگامی که زوجین تجربه بی‌انصافی داشته باشند، زمینه تعارض در روابط آنان شکل می‌گیرد؛ از این رو لازم است هر یک از زوجین، تصویر درست و واقع‌بینانه‌ای از نظام ادراکی همسر خود داشته باشند. ممکن است برخی درون‌دادهای ادراکی یک فرد از دید فرد دیگر صحیح نباشد، اما برای خود او ارزشمند و معنادار باشد. بنابراین، ادراک انصاف زمانی شکل می‌گیرد که این ادراک برای طرف مقابل نیز قابل پذیرش باشد.
دکتر خجسته‌مهر، انصاف را حاصل همزبانی و همدلی دانست و اعتبار بخشیدن به رفتار دیگران، معاشرت نیکو، ادراک درست از فهم و انتظارات دیگران و سخن گفتن متناسب با ظرفیت فکری مخاطب را از جمله شاخص‌های انصاف در روابط اجتماعی و خانوادگی برشمرد.
وی همچنین با اشاره به «قانون طلایی انصاف» اظهار داشت: آموزه‌هایی همچون «با مردم چنان رفتار کنید که دوست دارید با شما رفتار کنند» و «آنچه را برای خود می‌پسندی، برای دیگران نیز بپسند» از مصادیق قانون طلایی هستند که می‌توانند به تحکیم و تعالی روابط خانوادگی کمک کنند.
عضو اندیشکده خانواده الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به کلام امیرالمؤمنین امام علی(ع) که «سخن بگویید تا شناخته شوید»، گفت: سخن گفتن، معرف شخصیت و منش انسان است و از این منظر، تأکید قرآن کریم بر سخن آگاهانه، مهربانانه، منصفانه، معروف و کریمانه می‌تواند در اعتمادسازی میان اعضای خانواده، تقویت فضیلت‌های انسانی و شکل‌گیری روابط مبتنی بر انصاف نقش مؤثری داشته باشد.
وی در پایان تأکید کرد: توجه به انصاف در روابط خانوادگی، صرفاً به رعایت حقوق متقابل محدود نمی‌شود، بلکه مستلزم شناخت درست از نیازها، ادراکات، انتظارات و ظرفیت‌های طرف مقابل و تلاش برای شکل‌دهی به روابطی مبتنی بر همدلی، احترام و گفت‌وگوی سازنده است؛ امری که می‌تواند زمینه تحکیم، پایداری و تعالی خانواده را فراهم کند.
تاریخ انتشار خبر: 4 آبان 1405
